دوازده ماشینحساب پزشکی. یک ایده: فهمیدن، نه تشخیص.
فرمولهای واقعی و منتشرشده از سراسر پزشکی — پزشکی عمومی، قلب‌وعروق، نفرولوژی، اطفال، زنان و زایمان، غدد، تغذیه، ریه، بیهوشی، مراقبت‌های ویژه، طب اورژانس و داروشناسی.
⚖️ پزشکی عمومی / داخلی
❤️ قلب و عروق
🫘 نفرولوژی
🧒 اطفال
🤰 زنان و زایمان
🩸 غدد و متابولیسم
🍽️ تغذیه
🫁 ریه
⚗️ بیهوشی
🏥 مراقبت‌های ویژه (ICU)
🚑 طب اورژانس
💊 داروشناسی
چرا «صرفاً آموزشی»؟
تصمیمات بالینی واقعی به یک پزشک نیاز دارند که شما را معاینه کرده، سابقه کامل شما را می‌داند و می‌تواند آزمایش‌های درست را تجویز کند. این ماشین‌حساب‌ها از همان فرمولهای منتشرشده‌ای استفاده می‌کنند که پزشکان به آن‌ها ارجاع می‌دهند — اما یک فرمول بدون معاینه فیزیکی، زمینه آزمایشگاهی و قضاوت بالینی، تنها نقطه شروع یک گفت‌وگو است، نه یک تشخیص یا برنامه درمانی. برای منبع هر فرمول به راهنما مراجعه کنید.
⚖️ ماشینحساب BMI
شاخص توده بدنی از روی قد و وزن.
ماشینحساب BMI
BMI چه چیزی به شما می‌گوید و چه چیزی نمی‌گوید
شاخص توده بدنی یک نسبت غربالگری سریع بین وزن و قد است که توسط WHO و CDC برای پایش سطح جمعیتی استاندارد شده. این نقطه شروع مفیدی است، اما عضله را از چربی تشخیص نمی‌دهد، محل توزیع چربی را در نظر نمی‌گیرد و می‌تواند افراد بسیار عضلانی یا بسیار لاغر را اشتباه دسته‌بندی کند.
چه زمانی بیشتر بررسی کنیم
BMI بالا یا پایین دلیلی است برای صحبت درباره ترکیب بدنی، دور کمر و شاخص‌های کلی سلامت با پزشک — نه یک تشخیص بهتنهایی.
ابزارهای مرتبط
❤️ عوامل خطر قلبی‌عروقی
شمارش عوامل اصلی خطر بیماری قلبی مورد تأیید AHA.
عوامل خطر قلبی‌عروقی
هر عاملی که در مورد شما صدق میکند را علامت بزنید. این ابزار عوامل خطر اصلی مورد تأیید AHA را می‌شمارد — این یک امتیاز درصدی خطر نیست.
چرا این ابزار عوامل را می‌شمارد نه درصد خطر را
ابزار رسمی که پزشکان استفاده می‌کنند — معادلات ترکیبی ACC/AHA (Pooled Cohort Equations) — سن، جنسیت، کلسترول، فشار خون و ضرایب مبتنی بر نژاد را از طریق یک مدل آماری نسبتاً پیچیده ترکیب میکند تا درصد خطر ۱۰ ساله را تولید کند. بازسازی ناقص آن مدل، عددی مطمئن‌به‌نظر اما احتمالاً به‌طور معناداری نادرست تولید می‌کرد. این ابزار در عوض عوامل خطر اصلی مورد توجه پزشکان را می‌شمارد که با آنچه واقعاً می‌داند صادق‌تر است.
با این نتیجه چه کنیم
اگر چند عامل در مورد شما صدق میکند، دلیلی است برای درخواست محاسبه واقعی خطر ASCVD از پزشک و گفت‌وگو درباره پیشگیری — نه دلیلی برای خودتشخیصی خطر بیماری قلبی.
ابزارهای مرتبط
🫘 eGFR (عملکرد کلیه)
نرخ برآوردی فیلتراسیون گلومرولی، CKD-EPI 2021.
eGFR (CKD-EPI 2021)
استاندارد فعلی برآورد عملکرد کلیه
معادله کراتینین CKD-EPI سال ۲۰۲۱ فرمول بدون در نظر گرفتن نژاد است که اکنون توسط بنیاد ملی کلیه و انجمن آمریکایی نفرولوژی توصیه می‌شود و جایگزین نسخه پیشین که از ضریب نژادی استفاده می‌کرد شده است. این فرمول بر اساس آزمایش کراتینین خون، سن و جنسیت شما، میزان فیلتر کردن خون توسط کلیه‌هایتان را برآورد میکند.
چه عواملی بر دقت آن اثر می‌گذارند
eGFR محاسبه‌شده از کراتینین می‌تواند تحت تأثیر توده عضلانی، رژیم غذایی، برخی داروها و بیماری حاد قرار گیرد. یک اندازه‌گیری منفرد، به‌ویژه خارج از زمینه آزمایشگاهی که پزشک شما می‌تواند تفسیر کند، تشخیص بیماری کلیوی نیست.
ابزارهای مرتبط
🧒 دوز دارویی بر اساس وزن کودک
دوزبندی mg/kg با سقف ایمنی معادل بزرگسال.
دوز دارویی بر اساس وزن کودک
یک ماشینحساب عمومی mg/kg با سقف اختیاری معادل بزرگسال. این ابزار نمی‌داند منظور شما کدام داروست — همیشه از دوز مصوب اختصاصی همان دارو برای کودکان استفاده کنید و با داروساز یا پزشک تأیید بگیرید.
دوزبندی کودکان بر اساس وزن چگونه کار میکند
بسیاری از داروهای کودکان بر اساس میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن دوزبندی می‌شوند، نه یک دوز ثابت بزرگسال، زیرا ترکیب بدنی و متابولیسم دارویی کودکان به‌طور قابل‌توجهی با بزرگسالان تفاوت دارد. یک سقف معادل بزرگسال معمولاً هنگامی اعمال می‌شود که دوز محاسبه‌شده کودک از مقدار داده‌شده به یک بزرگسال فراتر رود.
این ابزار عمداً عمومی است
این ابزار نمی‌داند در حال دوزبندی کدام داروست — عدد صحیح mg/kg، تواتر دوز و حداکثر مقدار بسته به دارو و سن و وضعیت کودک متفاوت است. همیشه از مرجع دوزبندی مصوب همان دارو برای کودکان استفاده کنید و پیش از تجویز هر دارویی به کودک، از داروساز یا پزشک تأیید بگیرید.
ابزارهای مرتبط
🤰 تاریخ زایمان
قاعده Naegele — برآورد تاریخ زایمان و سن حاملگی.
تاریخ زایمان (قاعده Naegele)
قاعده Naegele چگونه کار میکند
قاعده Naegele تاریخ زایمان را ۲۸۰ روز (۴۰ هفته) پس از اولین روز آخرین قاعدگی برآورد میکند، با فرض یک چرخه استاندارد ۲۸ روزه و تخمک‌گذاری حدود روز چهاردهم. این برآورد سنتی بالینی هنوز هم به‌عنوان نقطه شروع در بیشتر بارداری‌ها استفاده می‌شود.
چرا این یک برآورد است
زایمان واقعی معمولاً بین هفته ۳۷ تا ۴۲ رخ می‌دهد و طول چرخه بین افراد متفاوت است. سونوگرافی زودهنگام دقیق‌تر از تاریخ‌گذاری صرف بر اساس LMP است — این ماشینحساب یک برآورد نقطه شروع است، نه یک تاریخ زایمان قطعی.
ابزارهای مرتبط
🩸 تبدیل HbA1c به قند خون میانگین
تبدیل مطالعه ADAG از درصد HbA1c به eAG.
تبدیل HbA1c به قند خون میانگین (ADAG)
پیوند یک مقدار آزمایشگاهی به چیزی قابل‌درک
HbA1c میانگین قند خون طی تقریباً ۲ تا ۳ ماه گذشته را نشان می‌دهد، اما به‌صورت درصدی گزارش می‌شود که مقایسه شهودی آن با قرائت‌های روزانه دستگاه قندسنج دشوار است. مطالعه ADAG یک فرمول خطی برای تبدیل HbA1c به قند خون میانگین برآوردی (eAG) در همان واحدی که دستگاه قندسنج استفاده میکند، استخراج کرد.
دسته‌بندی‌ها به چه معناست
بازه‌های مرجع استاندارد ADA (زیر ۵.۷٪ طبیعی، ۵.۷ تا ۶.۴٪ پیش‌دیابت، ۶.۵٪ و بالاتر دیابت) برای زمینه نمایش داده شدهاند — یک مقدار منفرد HbA1c همیشه باید توسط یک پزشک در کنار علائم و سایر آزمایش‌ها تفسیر شود.
ابزارهای مرتبط
🍽️ نیاز کالری روزانه
BMR به روش Mifflin-St Jeor به‌علاوه سطح فعالیت.
نیاز کالری روزانه (Mifflin-St Jeor)
چرا Mifflin-St Jeor
معادله Mifflin-St Jeor به‌طور گسترده دقیق‌ترین فرمول در دسترس برای برآورد نرخ متابولیسم پایه (BMR) — کالری‌هایی که بدن شما در حالت استراحت می‌سوزاند — شناخته می‌شود و رایج‌ترین معادله‌ای است که سازمان‌های تغذیه به‌جای فرمولهای قدیمی‌تری مانند Harris-Benedict توصیه می‌کنند. ضرب BMR در یک ضریب فعالیت، کل انرژی مصرفی روزانه (TDEE) را برآورد میکند.
تفاوت فردی واقعی است
این یک برآورد میانگین جمعیتی است — نرخ متابولیسم واقعی می‌تواند تا ۱۰ تا ۱۵ درصد بین افراد با آمار یکسان متفاوت باشد. از آن به‌عنوان نقطه شروع استفاده کنید و بر اساس نتایج واقعی خود طی چند هفته آن را تنظیم کنید، نه به‌عنوان یک نسخه دقیق.
ابزارهای مرتبط
🫁 مرجع علائم حیاتی
مقایسه تعداد تنفس، SpO2 و ضربان قلب با بازه‌های معمول بزرگسالان.
مرجع علائم حیاتی
اعداد شما را با بازه‌های مرجع معمول بزرگسالان مقایسه میکند — این یک تشخیص نیست و بازه‌های طبیعی بسته به فرد، سن و وضعیت متفاوت است.
بازه‌های «طبیعی» یعنی چه
این بازه‌های مرجع (تعداد تنفس ۱۲ تا ۲۰ در دقیقه، اشباع اکسیژن ۹۵ تا ۱۰۰٪، ضربان قلب ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه) مقادیر معمول استراحت برای یک بزرگسال سالم را نشان می‌دهند که از مراجع بالینی استاندارد گرفته شدهاند. این‌ها یک بررسی منطقی مفید هستند، نه یک آستانه تشخیصی.
زمینه همیشه اهمیت دارد
یک ورزشکار حرفه‌ای می‌تواند ضربان قلب استراحت سالمی به‌طور قابل‌توجهی زیر ۶۰ داشته باشد. یک علامت حیاتی منفرد خارج از بازه معمول، به‌ویژه بدون در نظر گرفتن حس شما و وضعیت پایه‌تان، به‌خودی‌خود یک اورژانس پزشکی یا تشخیص نیست — روندها و احساس شما مهم‌تر از یک عدد منفرد است.
ابزارهای مرتبط
⚗️ وزن ایدهآل بدن
فرمول Devine — رایج برای دوزبندی دارویی.
وزن ایدهآل بدن (Devine)
چرا مفهوم وزن «ایدهآل» بدن وجود دارد
فرمول Devine در ابتدا در سال ۱۹۷۴ به‌طور خاص برای کمک به محاسبه دقیق‌تر دوز دارو توسعه یافت — برخی داروها بر اساس یک وزن برآوردی «ایدهآل» به‌جای وزن واقعی بدن دوزبندی می‌شوند، به‌ویژه برای افرادی که وزن واقعی‌شان به‌طور قابل‌توجهی بالاتر یا پایین‌تر از میانگین برای قدشان است.
یک هدف وزنی شخصی نیست
با وجود نام آن، این عدد یک هدف وزنی سالم برای هیچ فردی نیست — ترکیب بدنی، توده عضلانی و اندازه اسکلت همگی اهمیت دارند. کاربرد واقعی و محدود آن در محاسبات دوزبندی پزشکی خاص است که توسط پزشکان و داروسازان انجام می‌شود.
ابزارهای مرتبط
🏥 بررسی معیارهای SIRS
چهار معیار استاندارد پاسخ التهابی سیستمیک.
بررسی معیارهای SIRS
چهار معیار استاندارد سندرم پاسخ التهابی سیستمیک. رسیدن به ۲ یا بیشتر آستانه استاندارد SIRS است — این یک چک‌لیست مرجع است، نه تشخیص سپسیس یا عفونت.
معیارهای SIRS برای چه هستند
معیارهای سندرم پاسخ التهابی سیستمیک (SIRS) چهار اندازه‌گیری ساده و عینی (دما، ضربان قلب، تعداد تنفس، تعداد گلبول سفید) هستند که نشان می‌دهند بدن ممکن است در حال ایجاد یک پاسخ التهابی قابل‌توجه باشد — ناشی از عفونت، تروما، پانکراتیت یا سایر علل. رسیدن به ۲ یا بیشتر معیار، آستانه استانداردی است که پزشکان به‌عنوان نشانه‌ای برای ارزیابی بیشتر استفاده می‌کنند.
تشخیص سپسیس نیست
معیارهای SIRS حساس هستند اما اختصاصی نیستند — بسیاری از شرایط غیرعفونی (و حتی ورزش شدید) می‌توانند آن‌ها را فعال کنند. رسیدن به آستانه، نشانه‌ای برای مراجعه به ارزیابی پزشکی است، نه تشخیص عفونت یا سپسیس بهتنهایی.
ابزارهای مرتبط
🚑 امتیاز Wells برای DVT
معیارهای ساده‌شده دوسطحی Wells برای ترومبوز ورید عمقی.
امتیاز Wells برای DVT
امتیاز ساده‌شده دوسطحی Wells برای ترومبوز ورید عمقی. امتیاز ۲ یا بیشتر به‌عنوان «محتمل» طبقه‌بندی می‌شود — این تنها بر میزان فوریت ارزیابی فرد اثر می‌گذارد، نه اینکه آیا DVT دارد یا نه.
امتیاز Wells در عمل بالینی چگونه استفاده می‌شود
امتیاز Wells برای DVT روشی ساختاریافته برای ترکیب چند یافته بالینی — تورم، حساسیت، عوامل خطری مانند جراحی اخیر یا سرطان — در یک طبقه‌بندی «محتمل» یا «نامحتمل» است که میزان فوریت آزمایش فرد برای ترومبوز ورید عمقی را راهنمایی میکند. این معیار به‌طور خاص برای همین هدف، در کنار آزمایش خون D-dimer و سونوگرافی، اعتبارسنجی شده است.
این ابزار به معاینه فیزیکی نیاز دارد
چند معیار (حساسیت موضعی، تورم ساق پا در مقایسه با پای دیگر، ادم گوده‌گذار) برای ارزیابی دقیق به یک معاینه فیزیکی واقعی نیاز دارند — شما نمی‌توانید بیشتر این موارد را به‌طور قابل‌اعتماد خودارزیابی کنید. این ابزار برای فهم نحوه کار امتیاز است، نه برای امتیازدهی به خود به‌جای معاینه شدن.
ابزارهای مرتبط
💊 کلیرانس کراتینین
فرمول Cockcroft-Gault — برای تنظیم دوز دارو بر اساس عملکرد کلیه.
کلیرانس کراتینین (Cockcroft-Gault)
چرا Cockcroft-Gault هنوز استفاده می‌شود
با وجود اینکه معادلات eGFR مانند CKD-EPI اکنون برای طبقه‌بندی بیماری مزمن کلیوی ترجیح داده می‌شوند، فرمول Cockcroft-Gault (۱۹۷۶) همچنان مرجع استاندارد برای تنظیم دوز دارو در کاهش عملکرد کلیه است، زیرا بیشتر مطالعات دوزبندی دارو و بروشورهای دارویی به‌طور خاص در برابر آن اعتبارسنجی شدهاند.
وزن اینجا اهمیت دارد
برخلاف CKD-EPI، فرمول Cockcroft-Gault مستقیماً از وزن واقعی بدن در فرمول استفاده میکند (در برخی زمینه‌های بالینی برای افرادی که وزنشان به‌طور قابل‌توجهی بالا یا پایین است، به‌جای آن از وزن تعدیل‌شده یا ایدهآل استفاده می‌شود) — یک داروساز هنگام تنظیم نسخه واقعی این را در نظر می‌گیرد. این ابزار فرمول را نشان می‌دهد، نه یک تصمیم دوزبندی.
ابزارهای مرتبط
فرمولها و منابع
هر معادله استفاده‌شده در سلامتیار، همراه با منبع بالینی آن.
| ابزار | فرمول / منبع |
|---|---|
| BMI | وزن(کیلوگرم) ÷ قد(متر)² — استاندارد WHO/CDC |
| عوامل خطر قلبی‌عروقی | شمارش عوامل خطر اصلی قابل‌تغییر و غیرقابل‌تغییر ASCVD مورد تأیید AHA/ACC |
| eGFR | معادله کراتینین بدون نژاد CKD-EPI 2021 (کارگروه NKF/ASN، ۲۰۲۱) |
| دوز کودکان | دوزبندی عمومی بر اساس وزن (mg/kg) با سقف معادل بزرگسال |
| تاریخ زایمان | قاعده Naegele — LMP + ۲۸۰ روز |
| تبدیل HbA1c به قند خون میانگین | eAG(mg/dL) = ۲۸.۷ × HbA1c − ۴۶.۷ — مطالعه ADAG، مجله Diabetes Care، ۲۰۰۸ |
| نیاز کالری روزانه | معادله Mifflin-St Jeor (۱۹۹۰) + ضریب فعالیت |
| مرجع علائم حیاتی | بازه‌های مرجع استاندارد بزرگسالان (تعداد تنفس، SpO2، ضربان قلب) |
| وزن ایدهآل بدن | فرمول Devine (۱۹۷۴) |
| معیارهای SIRS | تعریف اجماعی Bone RC و همکاران، ۱۹۹۲ (چک‌لیست ۴ معیاره) |
| امتیاز Wells برای DVT | معیارهای ساده‌شده دوسطحی Wells برای ترومبوز ورید عمقی |
| کلیرانس کراتینین | فرمول Cockcroft-Gault (۱۹۷۶) |
لطفاً این را بخوانید
- صرفاً ابزار آموزشی. توصیه پزشکی، تشخیص، یا جایگزین یک متخصص سلامت واجد شرایط نیست. برای هر تصمیم مرتبط با سلامت همیشه با پزشک مشورت کنید. این فرمولها واقعی و منتشرشده هستند، اما طب با معاینه فیزیکی، سابقه کامل، زمینه آزمایشگاهی و قضاوت بالینی انجام می‌شود — که هیچ‌کدام را یک ماشینحساب ندارد. اگر چیزی در اینجا شما را نگران کرد، قدم بعدی درست همیشه گفت‌وگو با یک متخصص سلامت واجد شرایط است، نه تصمیم‌گیری بر اساس این سایت.